Jak zaplanować rozłożenie lamp, gniazd i łączników?

Dodano: wtorek, 18 września 2018 10:33
Jak zaplanować rozłożenie lamp, gniazd i łączników?

Oświetlenie sztuczne zastępuje nam w domu to naturalne. Ma duży wpływ na nasze samopoczucie szczególnie w długie zimowe wieczory. Zastosowanie odpowiedniego osprzętu umożliwia zaś płynną regulację natężenia światła (a więc budowanie nastroju), tworzenie scen świetlnych i realizację wielu innych zadań.

Nowoczesne wnętrze to zarówno odpowiednia aranżacja, jak i funkcjonalne rozwiązania. Współczesne oświetlenie oraz osprzęt elektroinstalacyjny, spełniający rozmaite zadania, odgrywają w nim bardzo ważną rolę. Łączniki do niedawna były wykorzystywane tylko do włączania/ wyłączania światła.

Obecnie przy użyciu wielozadaniowych przycisków, czy nawet ekranów dotykowych, steruje się różnymi instalacjami. Lampy można też włączać pilotem bądź poprzez zastosowanie czujników ruchu. Urządzeń tego typu jest dziś na rynku wiele – bez problemu wybierzemy takie, które będą odpowiadać naszym wymaganiom i pasować do wystroju pomieszczeń.

W domach urządzonych nowocześnie i surowo na ogół lepiej sprawdzają się oprawy oszczędne w formie – jedna charakterystyczna lampa może być główną ozdobą pomieszczenia. SPOTLIGHT, FORMAZONE, PHILIPS
W domach urządzonych nowocześnie i surowo na ogół lepiej sprawdzają się oprawy oszczędne w formie – jedna charakterystyczna lampa może być główną ozdobą pomieszczenia. SPOTLIGHT, FORMAZONE, PHILIPS

NOWOCZESNY DESIGN GNIAZD I ŁĄCZNIKÓW

Producenci oświetlenia i osprzętu przywiązują również coraz większą wagę do estetyki wyrobów – tak, by zadowalały i zwolenników surowego minimalizmu, i tradycjonalistów. Minęły już czasy, kiedy oświetlenie pełniło jedynie funkcję użytkową. Obecnie jest ważnym elementem aranżacji wnętrz. Oprawy przybierają dizajnerskie formy bądź montowane są w niewidocznych miejscach – tak by na pierwszy plan wysuwało się emitowane przez nie światło (o wybranej barwie i natężeniu).

Lampy często wykonywane są ze stali nierdzewnej i aluminium, ostatnio także z betonu. Modne są np. metalowe klosze, przypominające te z zakładów przemysłowych. Industrialny charakter mają też lampy z szarego, porowatego betonu. Przytulności nadają pomieszczeniom oprawy z materiałów naturalnych, np. drewna, czy też wyplatane z trawy bądź wikliny.

Osprzęt elektroinstalacyjny także ma zróżnicowane wzornictwo – te niewielkie urządzenia występują zarówno w stylu retro, jak i hi-tech. Choć standardowo gniazda i łączniki (a dokładnie ich panele zewnętrzne – ramki, maskownice) produkowane są z odpornego na zarysowania, antystatycznego tworzywa sztucznego, w sprzedaży znajdziemy też ekskluzywne wyroby z kamienia, drewna, stali szlachetnej, aluminium, niklu, porcelany, szkła hartowanego, skóry czy tkaniny.

Ich wykończenie może być różne – matowe, błyszczące, z fakturą, w wielu odcieniach. Zanim wybierzemy konkretną serię stylistyczną, upewnijmy się, czy obejmuje ona wszystkie potrzebne nam urządzenia – np. ściemniacze czy gniazda do instalacji teletechnicznych.

Producenci oferują osprzęt w różnym stylu i z rozmaitych materiałów, np. drewna (a SCHNEIDER ELECTRIC (MERTEN)), skóry (b LEGRAND), betonu (c HAGER BERKER ), szkła (d OSPEL). Dopasowanie go do charakteru wnętrz nie stanowi problemu.
Producenci oferują osprzęt w różnym stylu i z rozmaitych materiałów, np. drewna (a SCHNEIDER ELECTRIC (MERTEN)), skóry (b LEGRAND), betonu (c HAGER BERKER ), szkła (d OSPEL). Dopasowanie go do charakteru wnętrz nie stanowi problemu.
PRZECZYTAJ TAKŻE:

Komfortowe oświetlenie pomieszczeń.

Komfortowe oświetlenie pomieszczeń

Dobór odpowiedniego oświetlenia dostosowanego do sposobu użytkowania pomieszczenia wymaga uwzględnienia kilku czynników decydujących o energochłonności, funkcjonalności i higienie wzroku...

 

RODZAJE OSPRZĘTU ELEKTROINSTALACYJNEGO

We współczesnych domach coraz więcej jest różnego typu instalacji (rozbudowany system oświetlenia, żaluzje czy rolety z napędem elektrycznym, wentylacja mechaniczna, klimatyzacja albo zautomatyzowany system grzewczy), którymi można sterować za pomocą przycisków lub paneli na ścianie. Osprzęt elektroinstalacyjny to zatem nie tylko łączniki do oświetlenia i gniazda elektryczne (tzw. kontakty).

Pamiętajmy jednak, że zastosowanie wybranego przycisku wymaga odpowiedniego rozprowadzenia instalacji elektrycznej – ale niemal każdą opcję da się zrealizować.

Gniazda. Oprócz popularnych (i niezbędnych w każdym domu) gniazd wtykowych, mamy różne rodzaje gniazd przeznaczonych do instalacji teletechnicznych – telefoniczne, radiowe, telewizyjne, antenowe, głośnikowe, komputerowe, internetowe. Na rynku dostępne są też wersje do podłączania multimediów – np. HDMI – oraz mikrofonów, kamer, projektorów. Przewidziane są one do analogowego lub cyfrowego przesyłania treści multimedialnych, np. z komputera do projektora lub z odtwarzacza DVD/Blu-ray do telewizora. Ciekawą propozycję stanowią gniazda wyposażone w porty USB oraz naścienne ładowarki USB i micro-USB ze zwijanym przewodem. Można do nich podłączyć aparat fotograficzny, telefon komórkowy lub tablet.

Łączniki mechaniczne i sensorowe. Te pierwsze mają klawisz, przycisk, pokrętło lub dźwignię, zaś drugie na ogół szklaną płytkę, pod którą znajdują się czujniki, reagujące na dotyk czy samo zbliżenie ręki. Najpopularniejsze są modele klawiszowe. Przyciskowe, dźwigienkowe, obrotowe występują najczęściej w modnym stylu retro. Wersje sensorowe stworzono głównie z myślą o łazienkach, choć ciekawie prezentują się także w salonach czy sypialniach.

Osprzęt z podświetleniem. Prostym, ale praktycznym rozwiązaniem są wyroby podświetlane diodami LED. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie trzeba po omacku szukać np. łącznika, żeby włączyć lampę. Podświetlony może być klawisz, ramka albo malutkie okienko na obudowie. Poza tym warto rozważyć zakup specjalnych lampek do montażu we wspólnych ramkach z łącznikami czy kontaktami. Mogą stanowić stałe nocne oświetlenie ciemnych korytarzy albo schodów.

Czujniki. Do dyspozycji mamy też łączniki z czujnikami ruchu (dzięki którym lampy uruchamiają się automatyczne po wejściu do pomieszczenia, i samoczynne wyłączają po jego opuszczeniu) oraz odrębne czujniki do montażu naściennego – np. zmierzchowe, gazu czy zalania. Dwa ostatnie detektory zaalarmują nas w przypadku awarii instalacji lub nawet uruchomią elektrozawór zamykający dopływ gazu bądź wody.

Ściemniacze. W salonie czy w sypialni warto je montować zamiast zwykłych łączników, bo umożliwią dodatkowo regulację natężenia światła. Ściemniacze pozwalają budować odpowiedni nastrój, a także oszczędzać energię. Niektóre modele zapamiętują ostatnie ustawienia, więc nie trzeba za każdym razem regulować oświetlenia. Obsługiwane są ręcznie (pokrętłem, suwakiem lub panelem dotykowym) bądź za pomocą pilota (jeśli mają odbiornik podczerwieni).

Łączniki do sterowania roletami/żaluzjami. Zależnie od modelu, pozwalają otwierać/zamykać osłony na poszczególnych oknach, lub obsługiwać je grupowo. Zaawansowane wersje mają funkcję programowania (podnoszenie i opuszczanie rolet czy żaluzji zgodnie ze zdefiniowanymi dziennymi bądź tygodniowymi scenariuszami).

Termostaty pokojowe. Służą do zarządzania temperaturą (ogrzewaniem, klimatyzacją) w całym domu, z podziałem na strefy. Niektóre mają wyświetlacz LCD albo opcję programowania scenariuszy.

Programatory. Zapewniają sterowanie kilkoma instalacjami jednocześnie (np. oświetleniem, roletami, ogrzewaniem), nawet z uwzględnieniem pory dnia czy intensywności nasłonecznienia (przy powiązaniu z automatyką pogodową, odpowiednimi czujnikami). Możliwe jest też zaprogramowanie scenariuszy pracy poszczególnych systemów, dopasowując je do trybu życia domowników.

Systemy dystrybucji dźwięku. Producenci proponują także radia czy odtwarzanie MP3 do montażu podtynkowego. Dzięki modułowi Bluetooth możemy bezprzewodowo przesyłać doń muzykę z urządzeń mobilnych. Takie systemy nagłośnienia składają się z paneli sterujących (z wyświetlaczem LCD lub dotykowym) oraz głośników.

Ściemniacz przyciskowo-obrotowy (a OSPEL) oraz zdalnie sterowany z symulatorem obecności (b KONTAKT SIMON)
Ściemniacz przyciskowo-obrotowy (a OSPEL) oraz zdalnie sterowany z symulatorem obecności (b KONTAKT SIMON).
Sterowanie klimatyzacją za pomocą osprzętu elektrycznego
Osprzęt elektroinstalacyjny pozwala też sterować klimatyzacją. LIVOLO
Sprzęt elektryczny -radia z ręcznym lub automatycznym wyszukiwaniem radiostacji
Wśród osprzętu znajdziemy też różnego typu radia – z ręcznym lub automatycznym wyszukiwaniem radiostacji, możliwością ich zapisywania albo wyświetlaniem informacji RDS. KONTAKT SIMON

WYBÓR LAMP DO DOMU

Na rynku znajdziemy rozmaite oprawy oświetleniowe – stojące, mocowane do ścian, sufitów, o różnej wielkości i funkcji. Są to między innymi:

  • wysokie lampy podłogowe (idealne do salonu, sypialni);
  • niskie lampy stojące (biurkowe, stołowe);
  • kinkiety (oprawy ścienne, które stanowią dobre uzupełnienie światła głównego);
  • sufitowe lampy wiszące (montowane nad stołem jadalnianym, oraz żyrandole);
  • plafony (alternatywa dużych lamp wiszących);
  • oprawy punktowe (często osadzane w sufitach podwieszanych);
  • reflektorki z regulacją kąta padania światła (tzw. spotlighty).

Niegdyś na ogół jedynym oświetleniem był żyrandol na środku sufitu. Dziś montujemy wiele rozmaitych lamp, bo światło nie powinno pochodzić wyłącznie z jednego miejsca. W ramach danej linii stylistycznej producenci oferują różne typy opraw, dzięki czemu możemy zakupić komplet.

Duże, wysokie pomieszczenia dają możliwość wieszania pokaźnych żyrandoli, do mniejszych lepiej wybrać plafony czy kinkiety. We wnętrzach o charakterze minimalistycznym oprawy często się ukrywa – wszak najważniejsze jest światło. Technologia związana ze źródłami światła LED (najbardziej energooszczędnymi) umożliwia wbudowywanie ich w meble, sufity podwieszane, ścianki i półki z płyt g-k.

Oświetlenie w jadalni
Lampa nad stołem w jadalni powinna wisieć ok. 70 cm ponad blatem – będzie go wtedy dobrze oświetlać, nie rażąc biesiadników. JYSK
Rozmieszczenie lamp w mieszkaniu
Lampy należy zaplanować w różnych punktach – tam, gdzie będą nam najbardziej potrzebne (np. przy fotelu, z którego często korzystamy). JYSK

MONTAŻ MODUŁOWY GNIAZD I ŁĄCZNIKÓW

Liczbę i lokalizację elementów osprzętu dopasowuje się przede wszystkim do potrzeb domowników. Korzystanie z niego ma być wygodne.

Bardzo ważne jest również to, by mieć do dyspozycji odpowiednio dużo gniazd wtykowych. Musimy więc przemyśleć, z ilu urządzeń elektrycznych chcemy korzystać w poszczególnych wnętrzach.

W kuchni na pewno potrzeba kilku kontaktów nad blatem oraz osobnych do urządzeń montowanych na stałe (lodówka, zmywarka, piekarnik, kuchenka). W salonie przydadzą się gniazda głośnikowe, antenowe czy multimedialne. W łazience planuje się minimum trzy gniazda (w tym jedno jako odrębny obwód do przyłączenia pralki) – przynajmniej 60 cm od stref mokrych, czyli umywalki, natrysku, wanny.

W tzw. pomieszczeniach wilgotnych (łazienka, pralnia) osprzęt musi być bryzgoszczelny – oznaczony symbolem IP44. Nie zapominajmy o przedpokoju, na który powinien przypadać co najmniej jeden kontakt elektryczny. Standardowa wysokość montażu tych elementów wynosi 20–30 cm od posadzki. Gniazda powyżej szafek stojących w kuchni umieszcza się na wysokości 85–115 cm. W łazience jest to ok. 140 cm.

Łącznik do włączania/wyłączania głównego światła w danym pomieszczeniu umieszcza się na ogół wewnątrz niego przy drzwiach, od strony klamki. Jedynie w przypadku bardzo małych wnętrz (jak garderoba) i narażonych na wilgoć, powinien się znaleźć przed wejściem. Standardowa wysokość montażu wynosi 140 cm, choć równie dobrze może to być 100 cm (zwłaszcza w pokojach dzieci).

Jeśli zachodzi potrzeba umieszczenia obok siebie kilku elementów osprzętu, stosuje się ramki wielokrotne. Pozwalają na estetyczne grupowanie urządzeń – tego samego bądź różnego typu – w kilkuelementowe, pionowe lub poziome bloki. Rozwiązanie to bardzo często wykorzystuje się w salonach, instalując w jednym miejscu gniazda antenowe, głośnikowe czy komputerowe.

Montaż modułowy należy jednak przewidzieć na etapie układania instalacji, bo wymaga użycia kilkusekcyjnych puszek.

Montaż modułowy osprzętu elektrycznego

Montaż modułowy osprzętu elektrycznego
Montaż modułowy to coraz powszechniejsze rozwiązanie z uwagi na mnogość różnego typu osprzętu elektroinstalacyjnego. Obok siebie mogą się znaleźć zwykłe gniazda i łączniki oraz bardziej zaawansowane urządzenia. OSPEL, LIVOLO

Z PRZEWODAMI ALBO BEZ

Rozmieszczenie osprzętu i opraw oświetleniowych (a więc także wstępne zagospodarowanie poszczególnych wnętrz) powinno być planowane na etapie powstawania projektu domu i instalacji elektrycznej – tak by można było właściwie rozprowadzić przewody do poszczególnych punktów. Jeśli starannie przemyślimy rozplanowanie lamp, gniazd i łączników, unikniemy kucia tynku (w celu odpowiedniego poprowadzenia przewodów) w momencie, gdy pomieszczenie będą już wykończone. Jeżeli nie korzystamy ze wsparcia architekta wnętrz, warto poradzić się doświadczonego elektryka.

Problem złego usytuowania czy braku łączników rozwiązuje osprzęt bezprzewodowy. Niestety, koszt takiego sterowania jest dość wysoki. Co do gniazd – lepiej zamontować ich za dużo, niż za mało, bo w każdym domu sprzętów zasilanych elektrycznie ciągle przybywa. Rozciąganie przedłużaczy jest natoiast niewygodne i psuje estetykę wnętrz.

Osprzęt bezprzewodowy dobrze sprawdza się podczas modernizowania instalacji – pozwala ograniczyć ilość przewodów, uniknąć prac związanych z ich układaniem oraz ominąć bariery architektoniczne. Niektóre łączniki tego typu wystarczy nakleić na ścianę. W technologii tej wymiana

ARANŻACJA OŚWIETLENIA W DOMU

Aranżacja oświetlenia nie jest prostą sprawą. Aby móc komfortowo wykonywać rozmaite codzienne czynności, niezbędne jest odpowiednie doświetlenie wielu stref wewnątrz domu. Światło nie może przy tym męczyć wzroku, ani tworzyć niepożądanych cieni. Poza tym liczą się kwestie estetyczne. Wyróżnia się trzy rodzaje oświetlenia – ogólne, miejscowe, dekoracyjne, choć granica między nimi bywa płynna.

Ogólne. W każdym pomieszczeniu powinna się znaleźć lampa górna – oświetlająca miękko i równomiernie całe wnętrze. W tym celu montuje się plafon lub żyrandol albo kilka opraw punktowych. Pamiętajmy jednak, że światło ogólne wymaga uzupełnienia w postaci lamp ściennych bądź podłogowych – w przeciwnym razie oświetlenie będzie „płaskie”, bez wyrazu.

Miejscowe. Oświetlenie takie ma ułatwić wykonywanie różnych precyzyjnych zadań, jak czytanie, gotowanie, golenie czy szycie. W salonie ustawia się więc lampę przy fotelu/ kanapie – tam, gdzie najchętniej siadamy z książką. W jadalni – montuje zwisającą oprawę nad stołem. W łazience – kinkiety po obydwu stronach lustra (dwa źródła światła równomiernie oświetlą twarz). W kuchni musimy mieć światło robocze nad blatem (zwykle są to punkty świetlne bądź listwy LED pod szafkami wiszącymi). W pokoju dziecka i w gabinecie niezbędna jest lampka biurkowa – najlepiej z regulowanym ramieniem.

Mając na uwadze bezpieczeństwo domowników, warto też dobrze doświetlić schody. Oprawy zaleca się umieścić bezpośrednio przy stopniach. W tej roli sprawdzą się lampki schodowe montowane w ścianie wzdłuż biegu schodowego.

Taśmy i profile LED służą zaś do podkreślania konturów stopni, stanowiąc jednocześnie ciekawą dekorację. Nie zapominajmy, że umiejscowienie, ukierunkowanie i natężenie światła należy dostosować do funkcji, jaką ma spełniać.

Dekoracyjne. Oświetleniem możemy kształtować przestrzeń, zmieniać optycznie proporcje wnętrz, kolor obiektów, uwypuklać ich fakturę, eksponować różne przedmioty (rzeźby, rośliny, obrazy), budować nastrój. Nie bójmy się zabawy światłem. Dzięki technologii LED możemy mieć oświetlenie w rozmaitych kolorach. Ciekawym rozwiązaniem są również klosze witrażowe bądź ażurowe. Poza tym wiele lamp stanowi ozdobę samą w sobie – dizajnerski model w minimalistycznym wnętrzu będzie jego najważniejszą dekoracją.

Oświetlenie w łazience skierowane na lustro
Oświetlenie łazienki powinno być skoncentrowane na lustrze, bo wykonujemy przy nim precyzyjne czynności. SPOTLINE
Oświetlenie boczne z kinkietów ściennych
Przytulności nadaje wnętrzom oświetlenie boczne, np. z kinkietów ściennych. Stanowią one dobre uzupełnienie żyrandola czy plafoniery. SPOTLIGHT

Małgorzata Kolmus
Fot. otwierająca: SPOTLINE